Te Korero o te Runanga o Waenganui o te Motu nei, mo te Mahi Okaoka, mo te Koroputaputa, ki nga Iwi Maori, o Niu Tireni.
He whakaputa tenei i te korero ki nga iwi Maori, mo te "Pukapuka o te Runanga o Waenganui mo te Toutounga." He mea atu tenei, kia ata tirohia tenei pukapuka nui, a, me tango i nga tikanga pai o roto, i runga i te ngakau tumanako.
I nga tau ewhitu ka pahemo ake nei, welii ana a Kawana Kerei, kei puta mai ki Niu Tireni, i nga Pakeba, tera taru te Koroputaputa. Ko te mea tenei i puta ai tana korero ki a koutou ki nga wahi katoa ote whenua nei; no reira hoki i puta ai tana kupu kia okaokaia koutou ko o koutou tamariki, no te mea hoki, ko te rongoa tera mo te tangata, kei pangia e te Koroputaputa. Ko te tino Runanga o Niu Tereni, koia kei nga rangatira e noho ana i enei motu; a, no to ratou whakaminenga tuatahi, ka rangona, he tokomaha 0 koutou kiano i okaia noatia, no reira, ka puta ake to ratou kupu kia motuhia ketia etahi moni, mo tenei mahi mo te oka, a, kia whakaritea tetahi runanga hei whakahaere i nga tikanga e oti ai a koutou tamariki te oka. Kua rongo te tini o koutou, kite ahua o tera mate o te Koroputaputa, he wa pukupuku kau te kiri, heke ana te pirau; a, kua rongo hoki, kei nga whenua ekore e werowerohia nga tangata, e rite ana te hunga kite mate, mete hunga e ora ake ana, ara, kite pangia nga mano kotahi te kau, erima e mate, e rima e ora, Otiia, ki nga iwi penei me koutou, ko te iti kite ora, ko te nui ki te mate. I nga tau kua pahure tata nei, i pangia tetahi hapu tangata i Marikeoa, e te koroputa, e 2*oo taua iwi, patua ana e taua taru, a, e 35 nga putanga. Ko te rongoa mo te Koroputaputa, he okaoka. E ia wero ite ringa, ka hoatu ai be rongoa ki roto ki taua werohanga; e rua, e toru okanga ite ringa. I nga ra eono, e whitu, ka pupuhi, ka ngaoko, a, ka tapore nga mata ; a, i nga ra e whitu i muri iho, ka mahu, takoto ana te haehaenga. Ko nga tangata e okaia tikatia ana, noho noa i roto i te hunga e ngaua ana e te mate ra, te pangia, otira, kite pangia, ekore e kaha taua mate, a, ekore e marere te hunga i pangia, i muri iho o te werohanga, ara, he takitahi rawa nga mea e hemo ana. Ka mea etahi o koutou, "Ka nui nga rongo puta mai o te Koroputaputa, 1 nga wa katoa, a, kahore nei ano i kitea mai." Kaua koutou e whakapono ki nga tangata e penei ana, kia ata matau koutou, ahakoa roa, e puta mai ano ki Niu Tireni, no te mea hoki, kua rerere mai ki tenei whenua nga kaipuke mamaha, haunga hoki te tini o nga puke maori e rere mai ana i nga wahi katoa. Erua nga tau kua pahure ake nei, ka pa te Koroputaputa ki nga motu o te moana Marie ; e rite ana te rco o tera iwi ki a koutou, a, no te tupuna kotahi koutou, te panga
o taua taru, nui atu te tangata kite mate. No tauhouange nei, ka pa he taru hou ki a koutou, ko te Pukupuku. Whakaaro koutou! me he tnea, he Koroputaputa te Pukupuku, ehia ra nga morehu e Doho ana i roto i tenei takiwa ? Ko nga tangata o te Runanga mo te inahi Okaoka mo Waenga o te motu nei, kua whakaritea e te Kawana, kia whakaotia nga hiahia o te Runanga nui o Niu Tireni; a, ko ta matou e mea atu nei, kia whakaaroa te okanga mo koutou, ko o koutou trmariki. E mea ana ratou, kia whakina tenei ki a koutou, te kaba o te mauahara o tetahi, o tetahi, ina noho te Pakeha i roto i nga iwi ahua ke, i nga iwi penei me koutou, tupato tonu tetahi, ki tetahi ; ko tenei, e aroha ana koutou kite Pakeha, mete Pakeha ki a koutou, a, e whakahoa ana tetahi ki tetahi. Kua nui te pauaua o nga kaumatua o te iwi kia ora ai koutou i tera taru i te Koroputaputa \ a, e mea ana te Runanga mo te Okaoka o waenga o te motu nei, kia mau tonu te rangimarietanga, kia ngahau te hoko, kia kake te tikanga pai. me te matauranga, kia poka ke he kai ma koutou, kei nga mea pai; ma enei ka kake koutou, ekore ano e hake; ae ra, ko te tino hiahia o nga Pakeha noho o enei motu, kia tupu tahi i Niu Tireni, o ratou tamariki,me o koutou tamariki he iwi kotahi.
Permanent link to this item
https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/MMTKM18550301.2.6.7
Bibliographic details
Maori Messenger : Te Karere Maori, Volume I, Issue 3, 1 March 1855, Page 13
Word Count
813Te Korero o te Runanga o Waenganui o te Motu nei, mo te Mahi Okaoka, mo te Koroputaputa, ki nga Iwi Maori, o Niu Tireni. Maori Messenger : Te Karere Maori, Volume I, Issue 3, 1 March 1855, Page 13
Using This Item
Tūnga manatārua: Kua pau te manatārua (i Aotearoa). Ka pā ko ētahi atu tikanga.
Te whakamahi anō: E whakaae ana Te Puna Mātauranga o Aotearoa The National Library of New Zealand he mauri tō ēnei momo taonga, he wairua ora tōna e honoa ai te taonga kikokiko ki te iwi nāna taua taonga i tārei i te tuatahi. He kaipupuri noa mātou i ēnei taonga, ā, ko te inoia kia tika tō pupuri me tō kawe i te taonga nei, kia hāngai katoa hoki tō whakamahinga anō i ngā matū o roto ki ngā mātāpono e kīa nei Principles for the Care and Preservation of Māori Materials – Te Mauri o te Mātauranga : Purihia, Tiakina! (i whakahoutia i te tau 2018) – e wātea mai ana i te pae tukutuku o Te Puna Mātauranga o Aotearoa National Library of New Zealand.
Out of copyright (New Zealand). Other considerations apply.
The National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa acknowledges that taonga (treasures) such as this have mauri, a living spirit, that connects a physical object to the kinship group involved in its creation. As kaipupuri (holders) of this taonga, we ask that you treat it with respect and ensure that any reuse of the material is in line with the Library’s Principles for the Care and Preservation of Māori Materials – Te Mauri o te Mātauranga: Purihia, Tiakina! (revised 2018) – available on the National Library of New Zealand’s website.