HE KORERO MAI NO TE MOANA.
Te whakarerenga mete kitenga o tetahi tima, no Wi Wi, a te Ameriki. Tera tetahi korero kei nga nupepa o rawahi mo te whakarerenga whanoketanga o te tima "Armeriki" i te moana, he tima na tetalii Kamupene whiwhi Tima no Wi Wi. E toru nga kaipuke nana i mau nga heramana me nga tangata eke noa o runga. Otira
M hai ano i totohu taua tima. Kaore tahi he pakaru tikanga. I kitea i muri i te moana, toia haeretia ana ki roto kite tunga kaipuke i Pirimauta (kei Ingarani), a tukua ana i muri nei i runga i ngapukapnka whakaae, a te kamupene nana taua tima, kia homai e ratou, ki nga tangata nana nga kaipuke i whakaora i taua tima, nga moni £125,000. a haere atu ana, tae ora atu ana ki Haawa (kei o "Wi Wi). He mea whakawhaiti mai tenei kei raro nei no n°-a korero o taua mea i roto i nga nupepa o rawahi mai. ara:— " I whakarerea te Ameriki i te moana i te Turei te 14 o nga ra o Aperira, 1874, i roto i te tupuhi nui. E toru nga kaipuke nana i mau nga tangata o runga, ara ko te Mitikana, he kaipuke no Ingarani; ko te Aratini, he kaipuke no Naawe, ko Kapene Erikihana te kapene ; ko tetahi kaipuke hoki no Itari, ko te Eraiha Kuiroro te ingoa. I tae ora atu katoa nga tangata ki runga ki aua kaipuke j ko te meti tuarua, to M. Karee, anake te mea i mate, he tahuritanga no tetahi o nga poti i mate ai ia. I te aonga ake o te ra i whakarerea ai taua tima ka tupono mai etahi kaipuke e rua, no Ingarani anake, ko te Aapana tetahi, he kaipuke heera nei; ko te Perei tetahi, he tima, ko te Karaka te Kapene. K"a, ka kitea te tima i mahue ra, e ata haere noa ana i te moana, ko nga heera nei ano kite pana, kua mate hoki nga ahi; ko te kara tohu o te mate i te rewa e tareparepa ana ite hau. Katahi ka hoea atu te poti no te Aapana. No te ekenga o nga tangata ki ruuga katahi ka ata kitea nga tohu o te wehi o nga tangata o runga, me to ratou haerenga ohoreretanga i runga i nga poti. Titiro rawa atu, tera te tina e tu tonu ana i runga i te papa (tepa nei) ; ko etahi kua kai, ko etahi kaore ano i kai, a haere noa. Ite whare takanga kai ate kuki, tera te hupa i roto i nga kohua e tu tonu ana ; ko etahi kai hoki kua oti te taka, i tahaki e tu ana, mo te kawe kite nohoanga rangatira ite ta. I roto hoki i nga rumu o te ta kua parawhiuwhiua kinotia nga mea katoa. ISfga kahu u.tu nui, whakapaipai rawa, e takoto noa ana i raro ; nga pukapuka me nga aha noa atu e tawheta noa ana i raro i te papa takatakahi ote rumu; nga pouaka, nga peeke, nga kete takotoranga moni, nga aha noa atu e takoto tuwhera noa ana i te hurahurahanga a nga tangata nana—a kitea nuitia ana i reira nga tohu o te paweratanga mete ohorerenga o nga tangata. " Katahi ka hoe atu ano tetahi poti ano no te Perei, me nga kamura me etahi tohunga i runga, hei kaititiro kite mate o taua tima. Kitea ana e ratou kua rima wahanga o taua tima, ara e rima wehenga i roto ite kaipuke. (Pena ai ano hoki te hanganga o etahi kaipuke; mo te pakaru rawa ake tetahi o nga wehenga ka puta mai te wai ki roto ki taua wehenga anake ano, kaore ki roto ki tetahi, a ka maanu tonu hoki te kaipuke, ahakoa pakaru). Heoi, mahara ana nga tangata o te Perei he ngaru i roto i te tupuhi pea i huri ki runga ake o te rumu o nga huri o taua tima ; i puta mai ranei te wai nui nei na roto i etahi matapihi e toru i te kaokao o te tima, inahoki kitea ana kua pakaru nga pa o aua matapihi i te akinga mai ate ngaru ite tana ote tima. Tetahi i mohiotia ai he pera, kua waru putu mete hawhe te hohonu o te wai i roto i te rumu o nga huri me nga rumu o nga ahi me nga waro, a i mau tonu te ahua o taua wai, kaore i nui haere te hohonutanga. Ko nga puaretanga katoa o te papa o te tima kua tutakina katoatia; otira i maharatia i tutakina aua puaretanga i muri iho ote hurihanga mai ote wai ki roto kite rumu o nga huri. He mea marama rawa ki a ratou na te wai i tini i nga ahi i kore ai e taea te mapu i te wai ki nga tino mapu o te tima (he mea whakamahi na te mamaoa hoki) ; ko etahi atu mapu noa iho he kiki, kite aha ranei, i kore ai e taea te mahi. Engari te wehenga i te ta i whai puta, ki ta ratou i mohio ai; otira e hara i te pakaru nui, e ono tae kite waru
putu te hohonu o te wai i roto i taua wehenga, encrari kaore inm haere taua wai i te Turei tae noa kite Hatarei. Ko etahi wehenga, i mohiotia he ora katoa. Ko nga rewa, nga taura, nga heera, me nga mea katoa o te uranga o te tima, i ora katoa. Katahi ka mea a Kapene Karaka o te Perei kia toia haeretia taua tima, te Ameriki, ki uta ki nga tunga kaipuke. Tokorua nga heramana ote Aapana i waiho iho e te kapene o taua kaipuke ki runga ki te Ameriki hei awhina i te mahi, a haere atu ana ia i tana haere. Ko nga poti ote Ameriki kua riro atu i ona tangata ano te mau, kotahi tonu i inahue, he mea iti marire. Katahi ka tukuna etahi o nga heramana ote Perei ki runga kite Ameriki. Ka herea te taura nui ki 'tetahi o ona rnekameka, ko tetahi pito i kawea ki runga kite Perei, ai te Wenerei, te 15 o nga ra, ka timata te to i ta ratou ika, ka ahu ki Pereti—he kainga no "Wi "VVi. Ite 4 o nga haora o te ata o te Taitei ka puta mai tetahi tima, he mea tupono noa mai, ko te " P. T. Pare," o Banana, Ingarani. Katahi ka mea atu a Kapene Karaka ki taua tima hei hoa mona kite to, aka mahi taua tokorua kite to haere kite taha ki Pereti a taea noatia te 4 o nga haora o te ahiahi o taua rangi. Katahi ka whiti ke te hau, he hau tumu ; katahi ka aua kapene kia toia ta raua ika ki Pirimauta, a tae atu ana ki taua hainga i te ata o te Hatarei. E kiia ana e rite ana te Ameriki, me ona utanga katoa, kite £300,000 pauna. ]STga mea e homai ana e te Kamupene mo te whakaoranga o ta ratou tima, ka £125,000 pauna. ' Noho ruaha ana haere maha ana.' "
Permanent link to this item
https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/WAKAM18740728.2.7
Bibliographic details
Waka Maori, Volume 10, Issue 15, 28 July 1874, Page 185
Word Count
1,201HE KORERO MAI NO TE MOANA. Waka Maori, Volume 10, Issue 15, 28 July 1874, Page 185
Using This Item
Tūnga manatārua: Kua pau te manatārua (i Aotearoa). Ka pā ko ētahi atu tikanga.
Te whakamahi anō: E whakaae ana Te Puna Mātauranga o Aotearoa The National Library of New Zealand he mauri tō ēnei momo taonga, he wairua ora tōna e honoa ai te taonga kikokiko ki te iwi nāna taua taonga i tārei i te tuatahi. He kaipupuri noa mātou i ēnei taonga, ā, ko te inoia kia tika tō pupuri me tō kawe i te taonga nei, kia hāngai katoa hoki tō whakamahinga anō i ngā matū o roto ki ngā mātāpono e kīa nei Principles for the Care and Preservation of Māori Materials – Te Mauri o te Mātauranga : Purihia, Tiakina! (i whakahoutia i te tau 2018) – e wātea mai ana i te pae tukutuku o Te Puna Mātauranga o Aotearoa National Library of New Zealand.
Out of copyright (New Zealand). Other considerations apply.
The National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa acknowledges that taonga (treasures) such as this have mauri, a living spirit, that connects a physical object to the kinship group involved in its creation. As kaipupuri (holders) of this taonga, we ask that you treat it with respect and ensure that any reuse of the material is in line with the Library’s Principles for the Care and Preservation of Māori Materials – Te Mauri o te Mātauranga: Purihia, Tiakina! (revised 2018) – available on the National Library of New Zealand’s website.