PAPERSPAST

Puka Aratohu mō te Manatārua

Ko tā te pae tukutuku o Papers Past he whakawātea i ētahi kape kua oti te whakamamati o ngā nūpepa o Aotearoa o ngā tau ki muri. Ko tēnei whakapuaki manatārua ka pā anake ki ngā kai o roto i ngā nūpepa kua oti te whakamamati i Papers Past. Ka wātea mea hoki ētahi atu mōhiohio mō tēnā nūpepa, mō tēnā nūpepa, i te whārangi taitara o ia nupepa, o ia nūpepa.

Kua oti ngā kōrero i tēnei pae tukutuku te hora atu i runga i te tūmanako ka whakamahia i runga i te tika e ngā kaiwhakamahi o Te Puna Mātauranga, i runga anō i te mōhio:

• ko ngā nūpepa i whakaputaina i te rau tau 19 me ngā tau tuatahi o te rau tau 20 kua kore te manatārua ā-ture ināianei
• mō te nuinga, hei whakakapi ngā putanga mamati i ngā putanga kiriata mōkito i wātea ki te marea i mua
• mō ngā putanga nūpepa o ēnei tau tata (o mua atu i te tau 1945) i whakapā atu ki ngā kaiwhakaputa kia whakaae mai mō te tānga o aua kōrero i tēnei pae tukutuku

Te roa o te manatārua i Aotearoa

He maha ngā kai o roto i te Papers Past kua kore kē te manatārua. Te tikanga ia i Aotearoa, mehemea kāore e taea te tautohu te kaituhi, te kaiwhakaputa rānei, ā, ka whakaarotia kua mate te kaituhi neke atu i te 50 tau ki muri, i reira kua kore kē te manatārua.

Me kī, he whakaaro tika tonu kia kīia kua kore kē te manatārua mō ngā tuhinga nūpepa i puta neke atu i te 100 tau ki muri, ā, ka wātea kia tāruatia, kia whakaputaina anō, mēnā kāore he whakaaetanga.

Te tikanga ia i Aotearoa, mehemea ka taea te tautohu te kaituhi, te kaiwhakaputa rānei, ko te roa o te manatārua ko ngā tau o te oranga o te kaituhi, me tētahi atu 50 tau o muri mai. Mō ngā tuhinga e mau tonu nei te manatārua, me mātua haere ki te kaipupuri i te manatārua ki te rapu whakaaetanga, i mua i te tāruatanga me te whakaputanga anō o ngā mahi, hāunga ērā okotahitanga mō te tātari, te arotake, te rangahau, te mātai whaiaro rānei.

Mehemea he kaipupuri tika koe, ā, kei te āwangawanga koe kua kite he kōrero whai manatārua i tō mātou pae tukutuku, kāore anō koe kia whakaae, kāore i te kapi, i te ture motuhake, i te okotahitanga rānei, tēnā whakapā mai ki a mātou mō tētahi kape o tā mātou hātepe muku kōrero.

Te tā anō i ngā kōrero mai i Papers Past

Mehemea ka tārua koe, ka whakaputa anō rānei i ētahi kōrero mai i tēnei pae tukutuku kua kore kē te manatārua, kua rapua rānei he whakaaetanga e koe i te kaipupuri i te manatārua, tēnei te inoi atu ki a koe kia whakaingoa koe i te Puna Mātauranga, hei puna o aua kōrero. Mehemea kei te whakaputaina tuihonotia, tēnei hoki mātou te inoi atu kia puta he hononga ki te wāhi i kitea ai aua kōrero i tēnei pae tukutuku.

Ehara i te mea he tohutohu ā-ture tēnei whakapuaki manatārua, ā, kāore Te Puna Mātauranga o Aotearoa e herea mō tētahi rarunga, mō tētahi wharanga rānei ka whai i muri i tēnei whakapuaki.

Kimihia ētahi atu kōrero mō ngā whakaritenga manatārua me ngā ture

Kimihia ētahi atu kōrero mō ngā whakaritenga manatārua i te paetukutuku o DigitalNZ.

Haere ki te kimi ētahi atu kōrero mō ngā ture manatārua o Aotearoa: New Zealand Copyright Act 1994.