Wanganui Chronicle
Ko Wanganui te tāone tuatahi o te rohe whānui o Te Upoko o te Ika i riro i te taone tana ake nūpepa. Ko taua nūpepa ko te Wanganui Record, ā, he rite tonu te puta mai mō ētahi wiki noa iho i te tau 1853.
Ko te Wanganui Chronicle te nūpepa tuarua i puta mai i Wanganui I marohitia e Henry Stokes i te tau 1856. I te tīmatanga i uaua te mahi whakatā nō te mea kāhore he mīhini perehi. Ko te tānga tuatahi ka whakaputaina ki runga i tētahi mīhini perehi whakakapi i te 18 o Mahuru 1856. Nā ngā kaiako me ngā tauira o te kura hangarau pātata i hanga. I muri tata i tēnei nā, ka hokona mai e Stokes tētahi mīhini perehi mai i Poihākena (Sydney).
Engari, i te tekau tau mai i 1860, ka tīmata mai te nūpepa ko te Wanganui Times me te Evening Herald (ka karangahia ā muri ake ko te Wanganui Herald). Kāhore te Wanganui Times i tū mō te tekau tau ki muri. Engari ka tino ora te Herald i raro i Te Paranihi (John Ballance), ā, ka tipu ake he tino nūpepa kaha ki te tū i te taha o te Chronicle. I tēnei nā, ka tīmata te Chronicle ki te puta mai i ngā rā e toru i ia wiki, ā, i te tau 1871 ka puta mai ia rā. Mō ngā tau ki mua i taua rā, he kōtītiti nei te āhua o te puta mai o te nūpepa.
Mō te rau tau i muri mai ka rite tonu te whakataetae o ngā nūpepa nei. Ko te Chronicle ka whai i ngā kaupapa whakatūpato. Ko te Herald, ka whai ake i ngā kaupapa atawhai. Ahakoa ngā taukumekume, he whakataetae ratarata nei. I te tau 1888, ka tukuna e Te Paranihi kia tāngia te Chronicle i runga ake i āna mīhini nō te mea i tahuna tā rātou tari ki te ahi.
I runga i ngā āhuatanga o ngā nūpepa o Aotearoa i tērā rau tau, ka rite tonu te whakawhiti i ngā kaipupuri o te Chronicle. Ko tētahi o ngā rangatira, ētita tino rongonui ko Gilbert Carson, ā, i uru mai ia i te tau 1875. Ko ia te Mea o te tāone o Wanganui mai i te tau 1881 ki te 1884, ā, ko ia hoki he mema mo te Whare Pāremata me te Kaunihera Ture. He tino kaitohetohe ia mō Te Paranihi me te Wanganui Herald.
I te tekau tau mai i 1970 ka tūhono ngā nūpepa e rua i raro i te rōpū kaipupuri, ētita kotahi, engari ka rite tonu te puta wehe mai (ko te Chronicle i te ata, ā, ko te Herald i te ahiahi). Ko te wawata kia noho wehe ngā nūpepa e rua nei, engari koa ka puta rāua i runga i te āhuatanga he ōrite ai ngā kōrero o tētahi ki tētahi. I te tau 1986 ka uru kē mai he nūpepa hapori e mau ana i te ingoa o te Herald. Engari ko te Chronicle kei te noho tonu ko te nūpepa o ia rā anake kei Wanganui.