New Zealand Advertiser and Bay of Islands Gazette

Ko te New Zealand Advertiser tētahi nūpepa hira tonu o Aotearoa. Ko ia te tuarua o ngā nūpepa o Aotearoa. Ko ia te mātārere o te Kāhiti a te Kāwanatanga (Government Gazette), i te mea i whakamahia ia e te kāwana hei pānui i āna pānuitanga. I tāmia te Advertiser e te kāwanatanga mō ana whakahē ki ngā kaupapa whenua a te kāwanatanga.

I tāngia te Advertiser ki Kororāreka mai i Pipiri ki Hakihea 1840, ā, i haere tonu mō ētahi tānga e rua tekau mā whitu. Nā G. A. Eager i tā, nā te Rev. Barzillai Quaife i whakatika.

Nā te mahi a te kāwanatanga i ora ai te nūpepa, ko ia tonu te whakamahia hei kāhiti mōna. Ahakoa ko tana mahi matua tēnei, hei kanohi hoki te nūpepa mō ngā whakaaro o ngā tāngata whai, ko te mea nui ngā whakaaro e pā ana ki ngā kerēme whenua. Ko ia anō te take i whakahē ai a Quaife i te kāwanatanga.

Ko te whakautu a te kāwanatanga he whakatara i ngā ture whawhai nūpepa kua whakaritea ki Niu Haute Wēra (New South Wales) i te tau 1827 (i raro tonu i te ture o Niu Haute Wēra a Aotearoa i tēnei wā). He nui atu i tā te nūpepa i āhei ki te waha te utu tautuku ki ēnei ture, ā, ka whakatārewatia te tānga o te nūpepa i Hakihea 1840. Kei te āhua mārama tonu koia tonu te tūmanako o te kāwanatanga. Kāhore noa iho tonu i uruhina ngā ture whawhai nūpepa, ēngari nō muri mai o te whakahēnga o Quaife i te kāwanatanga ka hiahiatia te tautukutanga ki aua ture.

I te 30 o Hakihea 1840 ka tīmatahia e te kāwanatanga te tānga o tōna ake kāhiti. Ka whakapuakina i roto i te tānga tuatahi, he whakakāhoretanga nō te nūpepa ki te pānui i ngā pānuitanga a te kāwanatanga te take kāhore te kāwanatanga i te whakamahi i te Advertiser. Tūtakina ana tēnei kōrero e ngā tāngata whai i runga i te whakaponokore, he uaua tonu tā rātou whakaae ka whakakāhoretia e te nūpepa te mahi nāna rawa ia i toko. He nui tonu te whakahēnga o te New Zealand Gazette, tērā atu nūpepa o Aotearoa i tērā wa, i hopua e te kāwanatanga mō āna mahi.

Tukuruatia te hītori i te tau 1842 i te whanatutanga o Quaife hei ētita mō tētahi atu nūpepa, mō te Bay of Islands Observer. Ka haere tonu āna whakahē i te kāwanatanga mō tana kaupapa whenua, ā, ko te whakautu a te kāwanatanga he katitanga i tana mahi whakaputa nūpepa, ahakoa i tēnei wā i ō rātou whakahaka ka whakapaetia e rātou te nūpepa mō ētahi kupu whakakino.