Horowhenua Chronicle

He uaua te whānautanga mai o tēnei pepa. I Shannon i te tau 1893, i tīmataria e William C Nation, he tangata e mōhiotia ana i ngā huinga wairua, me tana tama he niupepa i whakaputaina e toru ngā wā i te wiki, ko te Manawatu Farmer and Horowhenua County Chronicle te ingoa. I mua i te mahi a Nation mō te Nelson Colonist me te New Zealand Times, ko ia hoki te kaipupuri o te Wairarapa Standard mō tētahi wā. I 1896 i tae atu a Joseph Ivess ki Levin, he tangata rongonui mō te tīmata niupepa, ka tīmata i a ia te Manawatu Express and Horowhenua County Advertiser, ā, poto noa iho te wā i muri mai ka hokona atu anō e ia ki a William J Reid rāua ko John McKellop. Ko te urupare a ngā Nation ko te nuku i tō rātou wheketere ki Taitoko (Levin), me te hoko i te Manawatu Express mai i a Reid rāua ko McKellop, ka tīmataria e rātou te Manawatu Farmer e toru ōna putanga ia wiki i te wā e tupu tonu ana te tāone.

I 1908 ka tīmataria e Davis S Papworth tētahi putanga rua wiki, ko te Levin Times. Kāore i roa ka katia te whakaputanga o tērā, ā, ka riro i a Papworth ngā tūranga o te kaiwhakahaere, te ētita, me te kaipūrongo o te Manawatu Farmer. I te marama o Oketopa o taua tau tonu, i puta te pūrongo i te Evening Post mō tētahi kēhi kōti, arā, ko te whai a Papworth i te utunga £500 (āhua $34,000 i ēnei rā) mai i te Horowhenua Publishing Company ko te pananga hē te take. E ai ki te kamupene, ‘he kōtua, he whakahapa, he koretake hoki’; i te tukuhanga o te £225 ki a Papworth, i puta te huatau a te kaiwhakawā ki te tekau mā rua, tērā pea ko te hiahia a te kamupene ko te hoko i te rawa, me te pana i a Papworth mō te hoko rawa anō te take. Ko te mea korokē, nā Papworth, i runga pea i te moni ka whakawhiwhia ki a ia, i hoko te Manawatu Farmer i 1909 ka hurihia hoki te ingoa ki te Horowhenua Daily Chronicle.

Ko ngā kaipupuri i muri i a ia, ko Herbert G Kerslake rāua ko Robert H Billens, ka hokona e rāua te pepa i 1917. Nā runga i te korekore o te pepa i waenganui i ngā tau o te pakanga, e toru noa ngā whakaputanga i whakaputaina ia wiki, ko te Levin Chronicle te ingoa tae atu ki 1923 ko te tau tērā i tīmata anō te whakaputa ā-rā. I mua i te tūhononga o Levin ki te hiko i 1924, nā te wai te kaha whakahaere i ngā perehi tā me ngā perehi pato raina (linotype) o te niupepa. I makina noa te wai para ki te kōrere i te tiriti.

I te tau 1944 ka riro i a L A Humphrey te tūranga o te kaiwhakahaere matua o Kerslake, Billens and Humphrey, nāna i tīmata tana mahi niupepa hei tama pepa mō te Chronicle i te tau 1920. Ka taka ngā tau, ka whakamārōtia e te Daily Chronicle tōna tūranga i Taitoko me te Horowhenua, i te wā e piki kaha haere ana te taupori o te tāone i ngā tau mai i 1940 ki ngā tau o ngā 1960.

I 1960 ka whakaurua atu a Kerslake, Billens and Humphrey ki te United Publishing and Printing Company (UPP), ko te kaiwhakahaere ko Ray Smith o te Rotorua Post. I 1985 ka riro i a Wilson & Horton ngā hea katoa o UPP. Tekau tau i muri mai hei urupare i te hokonga o ngā hea maha e Brierley Investments, ka whakatauria tētahi kamupene pāpāho Airihi ko Independent Newspapers Plc (INP) hei kaipupuri hea matua. Kāore e roa ka riro i a INP te mana whakahaere, ā, hei te marama o Āpereira 1998 ka riro katoa a Wilson & Horton i a rātou. I te tau 2001 ka hokona atu e INP ō rātou hea ki a APN News and Media, he kamupene pāpāho, ko rātou tētahi o ana kaipupuri.

I te tīmatanga o 2007 i huri te Daily Chronicle mai i te hōputu rau whānui ki te hōputu hīnohi, ā, he mīharo hoki i runga i ngā whanaketanga o muri mai ka riro i te niupepa te Tohu 2007 PANPA (Pacific Area Newspaper Publishers’ Association) Newspaper of the Year mō ngā niupepa i raro i te 15,000 te tohatohanga.

Te tau i muri mai ka puta te kōrero ka whakamutua te whakaputanga o te Chronicle e APN i ngā rā e ono o te wiki, ka tukuna kore utu kē ki ngā whare katoa o Taitoko, huri noa hoki i te rohe, i ngā Wenerei me ngā Rāhoroi.